Мин сөбүлүүр идэбин таларбар, 1976 сыллаахха Депутатскай бөһүөлэгин оройуоннаҕы детскай библиотека заведующайа Ионова Нина Ефимовна сүбэ – ама биэрбитэ. Онон ити сыл оҕо саадын үлэтиттэн уурайан, детскай библиотекаҕа техническэй үлэһитинэн киирбитим. Сыл үлэлээбитим кэннэ «Эдэр киһи үөрэхтэниэххин наада, үөрэххэ киир уонна үлэлээ», — диэбитэ Нина Ефимовна.
Онон библиотекаҕа үлэлээһиним 1977 сыл балаҕан ыйын 26 күнүттэн саҕаламмыта. Бу үлэлии сылдьан Дьокуускайдааҕы культпросвет училищетыгар библиотекарь идэтигэр 1977 сыллаахха киирэн 1979 сылга үөрэнэн бүтэрэн, библиотекарь идэтин толору баһылаабытым.
Үөрэхпин бүтэрэн дойдубар Силээннээххэ ананан үлэлии барбытым. Силээннээхтээҕи кулууп дьиэтигэр сыһыары биир кыракый хоско тимир оһоҕунан оттуллар библиотека баар этэ.
Онно кыараҕас да буоллар, полкаларга тобус толору хаһыат, сурунаал, кинигэ ыга симиллэн турара.
3 ыйынан сельскай кулууп саҥа тутуллубут центральнай отоплениелаах 200 миэстэлээх дьиэҕэ көспүтэ. Манна күҥҥэ түөртэ киинэ көрдөрөллөрө. Оскуолаҕа оҕо ахсаана элбэх буолан икки сменанан үөрэнэллэрэ.
Урукку сылларга телевизор ахсааннаах ыалга баара. Онон сүрүн сонуннары, билиини – көрүүнү дьон библиотекаҕа сылдьан хаһыаттан, сурунаалтан, кинигэттэн ылара.
Ол кэми санаан ыллахха, үөрэх чааһын кэнниттэн оҕо аймах библиотекаҕа элбэхтик сылдьан кинигэ уларсаллара, эдэр ыччат киэһэ үлэ кэнниттэн бары тэрээһиннэргэ көхтөөхтүк кыттар буолара, кулуупка киинэ, концерт көрө таарыйа кинигэ, сурунаал ылан бараллара.
Кинилэр хаһыат, сурунаал кэлиитин эндэппэккэ билэн, тиһигин быспакка сылдьаллара. Киинэ саҕаланыан иннинэ арыгы, табах буортутун туһунан аһаҕас кэпсэтии буолара.
Нэһилиэнньэҕэ патриотическай иитэр – өйдөтөр үлэни ыытары олохтоох совет бэрэссэдээтэлэ уонна партийнай комитет сэкэрэтээрэ кытаанахтык ирдиирэ. Ол курдук, маай бырааһынньыгар, Кыайыы күнүгэр буолар парадтарга анал призывтары аахтарааччылар.
Нэһилиэнньэҕэ партийнай, комсомольскай тэрилтэлэри кытта былааннаахтык бииргэ үлэлиирбит, агитационнай үлэ күргүөмнээхтик барара. Нэдиэлэ аайы партком сорудаҕынан олохтоох радиопередачалары ыытарбыт. Онно бастыҥ үлэһиттэри музыкальнай эҕэрдэлээх чиэстээһин буолара. Нэһилиэк чулуу дьонун, үлэ ветераннарын туһунан хаһыаттан материал хомуйан, үгүс хаартыскалары, ахтыылары мунньан альбом оҥорорбут. Фойеҕа анал фотостендалары, кинигэ быыстапкаларын туруорар этибит.
Нэһилиэнньэҕэ кинигэ фондата хаҥыырыгар олохтоох нэһилиэк дьаһалтата, совхоз рабочай комитета харчынан көмөлөһөрө. Хаһаайыстыбаннай маҕаһыыҥҥа саҥа кэлбит кинигэлэртэн атыылаһарбыт. Ардыгар почтанан кинигэ сакаастаан ыларбыт. Онно тыа хаһаайыстыбатын үлэһиттэригэр, механизатордарыгар аналлаах литератураны сакаастыыр буоларбыт.
Маны сэргэ, тыа сирин культуратын үлэһиттэрэ передвижка кинигэлэри сүөһү иитэр фермаҕа, ыстаадаларынан, агиткульт бригадалары кытта барсан уларсарбыт. Кинигэни кэмигэр туттаралларын ситиһэргэ элбэх үлэ барара, ол курдук, агитквартираларынан кэрийэ сылдьан кэпсэтии үлэтин ыытарбыт, эппиэтинэстээх буолалларын ирдиирбит.
Кулуупка библиотека иһинэн драматическай кружок тэрийэн үлэлэтэрбит, онно нэһилиэнньэ олус көхтөөхтүк кыттара, «Наара суох», «Ырыкыныап ыыспата» курдук сценкалары туруорарбыт. Үлэҕэ бэриниилээх буоламмыт туруоруммут сыалбытын ситиһэргэ дьулуһарбыт, бириэмэни аахсыбакка, тымныыны тулуйан, дьиэбитигэр үксүн киэһэ 11-12 чааска биирдэ тиийэрбит.
1981 сыллаахха Илин сибиирдээҕи культура институтугар кэтэхтэн үөрэххэ киирэн, 1986 сыллаахха библиотекарь – библиограф идэтин бүтэрбитим. 1991 сыллаахха оройуоннай массовай библиотекаҕа комплектование отделыгар үлэлии киирбитим. Онно үлэлии сылдьан көһүү кэмигэр эмсэҕэлээбит докумуоннары, каталожнай карточкалары 1,5 сыл иһигэр чөлүгэр түһэрбитим. Ол кэмҥэ Комаристая Вера Ивановна үрдүк үөрэхтээх библиотекарь үлэлээбитэ, салгыы Пенкина Галина Васильевна профсоюзнай библиотекаттан оҕо оройуоннааҕы библиотекатыгар үлэлии кэлэр, ол кэннэ кини комплектованиеҕа, онтон директорынан анаммыта.
Мин үлэм сүрүннээн саҥа кинигэлэри наардааһын, кинигэ карточкаларын отделынан туруоруу буолара. Ону сэргэ саҥа кэлбит хаһыаттар, сурунааллар ыстатыйаларын анал бэлиэлэринэн карточкаҕа, картотекаҕа темаларынан арааран киллэрэр этибит.
Дьыл – кэм түргэнник да ааста, мин талан ылбыт идэбинэн библиотекаҕа бэриниилээхтик номнуо 30 сылтан ордук үлэлээн кэллим, билигин биэнсийэҕэ тахсан олоробун, үлэ бэтэрээнэбин.
90 сыл устата сырдыгы – кэрэни сыдьаайар, ааҕыыга дьону сирдиир, үйэлээҕи түмэр улууспут библиотеката тиһигин быспакка айымньылаахтык, киэҥ далааһыннаахтык үлэлии олороруттан киэн туттабын.
Октябрина Павлова