«Төрөөбүт тыл сир симэҕин курдук сиэдэрэй, үрүйэ уутун курдук ыраас»
Н.Е.Мординов — Амма Аччыгыйа
Былыр-былыргыттан өбүгэлэрбит чочуйан-тупсаран кэлбит барҕа баайбыт — ийэ тыла буолар. Төрөөбүт тыл — киһи үөрэҕи-билиини кэбэҕэстик ылынар, өйө-санаата туругурар, майгыта-сигилитэ ситэр, иһирэх иэйиитэ уһуктар, өлбөт үйэлээҕи айар-тутар дьоҕура тобуллар айылҕаттан бэриллибит эйгэтэ буолар.
Республикабыт бастакы Президенэ М.Е. Николаев 1996 сыл олунньу 9 күнүнээҕи 1294 №-дээх «Төрөөбүт тыл уонна сурук-бичик күнүн биллэрии туһунан» ыйааҕыгар олоҕуран, С.А. Новгородов төрөөбүт күнэ — олунньу 13 күнэ — Төрөөбүт тыл уонна сурук-бичик күнүнэн биллэриллибитэ. Бу Күн олохтонуута Саха Сирин төрүт олохтоохторун төрөөбүт тылларын сайыннарыыга, бастакы саха суругун-бичигин олохтообут саха лингвист-учуонайа, бастакы саха үөрэҕин кинигэлэрин таһаарааччы Семен Андреевич Новгородов сырдык кэриэһин үйэтитэр, аатын ытыктатар соруктаах.
Уйаандьы ситэтэ суох орто оскуолатын үөрэнээччилэрэ төрөөбүт эбээннии, сахалыы тылларын биридимиэт курдук үөрэтэллэр. Олунньу 13 күнүттэн саҕалаан оскуолаҕа төрөөбүт тыл, сурук-бичик күнүгэр аналлаах декада төрөөбүт тылга интэриэһи, тылы хомоҕойдук, табатык тутта, дойдуга тапталы, киэн туттууну иҥэрэр, сайыннарар сыаллаах-соруктаах киэҥ хабааннаахтык ыытылынна.
Декада устата хомус дьиэрэйэр тыаһа оҕолору уруокка, сынньалаҥҥа ыҥырда. Араас кэрэхсэбиллээх тэрээһиннэр ыытылыннылар: «Мин тылым – мин баайым» тиэмэҕэ айан суруйуу, эбээннии, сахалыы тылынан хоһоон күрэҕэ, саха, эбээн норуотун суруйааччыларын айымньыларыгар «Суруйааччылар айымньыларынан» уруһуй куонкуруһа, эбээннии тылынан дьыктаан суруйуу оҕолору, төрөппүттэри, учууталлары муста, олус интэриэһинэй, көхтөөх, өйү-күүһү сайыннарар «Толкуйдаа, оонньоо, кыай» оонньуу, өбүгэлэрбит илии-атах, остуол оонньууларын оҕолор сынньалаҥҥа, физкультура уруогар оонньоотулар, кинигэ быыстапката тэрилиннэ.
Төрөөбүт тыл учуутала Шабданова Светлана Серафимовна «Таабырын дойдутугар» тиэмэҕэ алын кылааска олус кэрэхсэбиллээх аһаҕас уруогу ыытта. Ити курдук кыра түгэннэртэн саҕалаан иитиллибит ийэ тылбыт сүөгэйин-сүмэтин иҥэрэн, олук уурарга кыһаллабыт.
Төрөөбүт тыл – киһи олоҕор, инники кэскилигэр иэйиитэ, тобулан таһаарар өркөн өйө, духуобунаһа, төрүт өбүгэбит удьуорун, силиһин-мутугун быстыспат ситимэ. Биһиги сахабыт тыла олус баай, дириҥ историялаах, тылбыт сүппэтин, симэлийбэтин туһугар, кэлэр кэнчээри ыччаппытын, сахалыы тыыннаан, үтүө сиэргэ-майгыга угуйан, төрөөбүт тылбытын ыһыктыбакка инникигэ эрэллээхтик илдьэ сылдьалларын ситиһиэхтээхпит.
Саргылаах төрөөбүт тылбыт сайда-үүнэ туруохтун!
Альбина Колесова, алын кылаас учуутала